تبلیغات
پایتخت علم و دانش - خوارزمی
شنبه 28 آذر 1388

خوارزمی

   نوشته شده توسط: آرتین ترشیزی    نوع مطلب :ریاضیات ،

ابوعبدالله محمد بن موسی خوارزمی، ریاضی‌دان پرآوازه‌ ی ایرانی، چنان‌كه پژوشگران اروپایی نیز بدان معترفند، یكی از بزرگ‌ترین ریاضی‌دانان همه‌ی اعصار به شمار می‌آید. با این همه از زندگانی وی آگاهی اندكی در دست است. بر پایه‌ی همین اطلاعات اندك، می‌توان گفت كه وی به احتمال زیاد از حدود سال 170 تا پس از 232 هجری قمری می‌زیسته است. كتاب حساب خوارزمی باعث آشنایی مسلمانان و سپس اروپایی‌ها با رقم‌های هندی و شیوه‌ی حساب هندی شد و كتاب جبر و مقابله نام نویسنده‌اش را به عنوان بنیانگذار جبر در یادها ماندگار كرد. وی را معلم واقعی ملل اروپایی در علم جبر می‌دانند.

  زادگاه

  خوارزمی چنان‌كه از نامش پیداست، در ناحیه‌ی خوارزم و به احتمال قوی در شهرِ كاث، مركز این ناحیه، زاده شده است. ناحیه‌ی خوارزم منطقه‌ای پهناور از جنوب دریای آرال تا شرق دریای خزر و هر دو كرانه‌ی رود جیحون را در بر می‌گرفت. شهر خوارزم یا كاث نیز بر ساحل شرقی همین رود و در جنوب دریای آرال قرار داشت. خوارزم از مدت‌ها پیش از اسلام بخشی از قلمرو پهناور ایران بود و فرمانروایان این ناحیه كه «خوارزم‌شاه» خوانده می‌شدند، دست كم از 1700 سال پیش خراجگزار و فرمانبردار شاهنشاه ایران بودند. خانواده‌ی شاهان خوارزم، كه به گفته‌ی بیرونی نسب خود را به كیخسرو می‌رساندند، تا زمان فتح خوارزم به دست مسلمانان در سال 93 هجری قمری (712 میلادی) و پس از آن تا 385 یا 386 بر این ناحیه فرمان می‌راندند. این سرزمین تا اواسط دوره‌ی قاجار همچنان بخشی از ایران به شمار می‌آمد، تا آن‌كه در این روزگار از نظر سیاسی از سرزمین مادری خود، ایران جدا شد. اما تردیدی نیست كه ارتباط فرهنگی میان خوارزم و ایران، هنوز به قوت خویش باقی است. در تقسیمات سیاسی كنونی، بخش عمده‌ ی خوارزم در كشور ازبكستان و بخش اندك آن در شمال تركمنستان قرار دارد .

   جایگاه خوارزمی در تاریخ ریاضیات جهان

  در اهمیت نقش خوارزمی در تاریخ ریاضیات جهان همین بس كه دو واژه‌ی آلگوریسم یا آلگوریتم كه تا سده‌ی 18 میلادی بر «فنّ محاسبه با ارقام هندی‌» اطلاق می‌شد و امروزه نیز به معنی «روش ویژه‌ی محاسبه در نوع خاصی از مسائل ریاضی» به كار می‌رود، از تلفظ نام خوارزمی در زبان لاتین (زبان رایج اروپا تا سده‌ی 17 میلادی) گرفته شده است. واژه‌ی جبر در زبان‌های اروپایی  نیز بی‌تردید برگرفته از نام كتاب الجبر و المقابله اوست. در اینجا نظرات برخی پژوهشگران برجسته‌ی غربی درباره‌ی خوارزمی به اختصار یاد می‌شود:

 -  آریستید مار پژوهشگر برجسته‌ی فرانسوی (در قرن 19 میلادی) درباره‌ی خوارزمی می‌گوید: «یك موضوع تاریخی را امروزه نمی‌توان انكار كرد و آن این است كه محمد بن موسی خوارزمی، معلم واقعی ملل اروپایی جدید در علم جبر بوده است."

  -  جُرج سارتُن پژوهشگر آمریكایی در كتاب مشهور خود، به نام « مقدمه بر تاریخ علم »، آورده است: «خوارزمی بزرگترین ریاضی‌دان عصر خود، و در صورت در نظر گرفته شدن همه‌ی جوانب، یكی از بزرگترین ریاضی‌دانان همه‌ی اعصار به شمار می‌آید.» او خوارزمی را یكی از بنیانگذاران آنالیز یا جبر به صورتی جدا از هندسه دانسته است.

 - آیلْهارد ویدِمان پژوهشگر مشهور آلمانی اواخر سده‌ی 19 و اوائل سده‌ی 20 میلادی، خوارزمی را یك نابغه و دارای شخصیت علمی ممتاز خوانده است.

 -  اسمیت نیز در تاریخ ریاضیات خود وی را بزرگ‌ترین ریاضی‌دان دربار مأمون به‌ شمار آورده است.  

  آثار خوارزمی

  آثار خوارزمی در تاریخ علم جهان از اهمیتی ویژه برخوردارند و به همین لحاظ پژوهشگران دو قرن اخیر به نشر یا بررسی ارزش علمی آن‌ها پرداخته‌اند.

  -  الجبر و المقابله. در ادامه معرفی خواهد شد.

  - الجمع و التفریق بحساب الهند. در ادامه معرفی خواهد شد.

 - یج . زیج(جدول‌های اخترشناسی) خوارزمی یكی از مهم‌ترین و مشهور‌ترین آثار اوست. این زیج از لحاظ تاریخ ریاضیات و نجوم بسیار مهم است، ی است ه

 - مقاله فی استخراج تاریخ الیهود و اعیادهم. این اثر یكی از كهن‌ترین پژوهش‌های موجود درباره تقویم و گاه‌شماری یهود و كهن‌ترین پژوهش مسلمانان در این زمینه به شمار می‌آید و از این رو بسیار مهم است. 

  - كتاب الرُخامَه. درباره چگونگی ساخت و نصب ساعت‌های آفتابی افقی. امروزه نشانی از این كتاب در دست نیست

-  عمل الأسطرلاب. درباره ساخت اسطرلاب

 -  العمل بالأسطرلاب. دربار ه كار با اسطرلاب

 

 

 

  - صوره‍ الأرض. موضوع این كتاب، چنان‌كه از نامش پیدا است، جغرافیای جهان است. در 1926 میلادی هانس فُن‌مُژیك این كتاب را در لایپزیگ منتشر ساخت. وی در این چاپ نام مؤلف را به اشتباه ابوجعفر محمد بن موسی (یعنی محمد بن موسی بن شاكر) ثبت كرده است.

  كتاب حساب

  این كتاب نخستین اثری است كه در دوره‌ی اسلامی درباره حساب با ارقام هندی نوشته شده و در بسط و رواج حساب هندی، چه در كشورهای اسلامی و چه بعدها در كشورهای اروپایی، تأثیر بسیار داشته است. مسلمانان فن حساب هندی را به طور مستقیم از این كتاب فرا گرفتند و اروپائیان نیز از راه ترجمه‌هایی كه در سده 12 میلادی از این كتاب فراهم آمد با حساب هندی آشنا شدند. خوارزمی در آغاز این كتاب از كتاب جبر و مقابله خود یاد كرده است. با این حساب باید گفت كه این كتاب دومین كتاب ریاضی برجای‌مانده از دوره اسلامی است.

  متن عربی این كتاب از بین رفته اما یك نسخه خطی از ترجمه لاتینی این كتاب كه در میانه‌ی سده 12 میلادی صورت گرفته در كتابخانه كمبریج موجود است. این نسخه كه در سده 13 میلادی كتابت شده است با عبارت Dixit Algorismi یعنی، خوارزمی گفته است) ترجمه‌ی عبارت «قالَ الخوارزمی») آغاز می‌شود و با مثالی درباره‌ی ضرب كسرها پایان می‌یابد. همین عبارت موجب شد كه اروپائیان فن محاسبه با ارقام هندی را آلگوریسم (و بعدها در زبان انگلیسی آلگوریتم) بنامند.

  دو كتاب مهم لاتینی رابطه بسیار نزدیكی با كتاب حساب خوارزمی دارند كه عبارتند از : كتاب آلگوریسم حساب عملی. این كتاب نه از روی متن اصلی الجمع و التفریق خوارزمی، كه از روی یك تحریر عربی ناشناخته آن به لاتین ترجمه شده است. مترجم این كتاب احتمالا یوهانس اسپانیایی (یا طُلَیْطَلی یا سِویلی)، مترجم مشهور عربی به لاتینی است كه از 1135 تا 1153 میلادی در طُلَیْطَله (تولدوی اسپانیا) به كار ترجمه مشغول بود. بخش نخست این ترجمه و نسخه خطی كمبریج (یعنی ترجمه‌ی متن اصلی كتاب خوارزمی) شبیه هم هستند. كتاب آلگوریسم حساب عملی مشتمل است بر شرح ارقام و اعمال اصلی حساب با روش هندی و استخراج جذر و غیره .

 كتاب شرح آلگوریسم در فن نجوم. این كتاب را شخصی ناشناس به نام « استاد A » تألیف كرده است. چند نسخه خطی از آن موجود است كه یكی از آنها در 1143 میلادی نوشته شده است. ممكن است مقصود از استاد A ، آدلارد باثی (مترجم زیج خوارزمی) یا رابِرت چِسْتِری (مترجم جبر خوارزمی) باشد. هر دو شخص یاد شده انگلیسی بودند و در همین ایام در انگلیس و اسپانیا مشغول فعالیت بودند. در این كتاب اصول حساب و هندسه و موسیقی و اخترشناسی در 5 مقاله بیان شده و ممكن است كه این مطالب بر گرفته از آثار خوارزمی و از جمله كتاب حساب او باشد.

  سخنانی از خوارزمی

  دانشمندان روزگاران گذشته، و خردمندان ملت‌های پیشین پیوسته سرگرم نگارش و تألیف بوده‌اند. آنان به اندازه‌ی توان و دانش خود، برای آیندگان، در هر رشته‌ای از دانش، آثاری تألیف كرده‌اند؛ بدان امید كه در سرای دیگر، پاداشی یابند و در این جهان نیز نام نیكی از آنان برجای ماند. نام نیكی كه همه‌ی ثروت‌ها و پیرایه‌های مادی، با آن‌كه با رنج بسیار به دست می‌آیند، در برابرش ناچیز است. شوق رسیدن به نام نیك است كه رنج كشف رازهای دانش، و زحمت حل مشكلات علمی را بر دانشمند آسان می‌سازد .

   مردم دانشور سه دسته هستند :

  دسته‌ی نخست كسانی هستند كه برای نخستین بار دانشی ناشناخته را می‌شناسند و مردمان دیگررا نیز با آن دانش آشنا می‌سازند و آیندگان را میراث خوار علم خویش می‌سازند.

  دسته‌ی دوم كسانی هستند كه می‌كوشند با شرح و تفسیر آثار پیشینیان، درك مطالب این آثار را بر دیگران آسان سازند. آنان با روشن ساختن نكات مبهم آثار دانشمندان پیشین، راه‌های ساده‌تری برای بیان مطالب آن‌ها می‌یابند و با این كار نتیجه‌گیری از آن‌ها را آسان می‌سازند.

  دسته‌ی سوم نیز كسانی هستند كه اشكالات و آشفتگی‌های آثار پیشینیان خود را درمی‌یابند. پس این اشكالات را برطرف می‌كنند و آشفتگی‌ها را سامان می‌بخشند. آنان با خوشبینی به كار مؤلفان این آثار می‌نگرند و بر آنان خرده نمی‌گیرند و از این كه متوجه‌ی اشتباه دیگران شده‌اند بر خویشتن نمی‌بالند

 

 

 


krzem do picia cena
جمعه 28 دی 1397 05:13 بعد از ظهر
you're really a good webmaster. The web site loading speed is
incredible. It sort of feels that you're doing any unique trick.

Moreover, The contents are masterpiece. you have done a great task in this topic!
adelaide forecast
دوشنبه 24 دی 1397 05:40 بعد از ظهر
Currently it sounds like Expression Engine is the top blogging platform out there
right now. (from what I've read) Is that what you are
using on your blog?
ginaleuty.sitey.me
چهارشنبه 19 دی 1397 02:27 قبل از ظهر
These are really wonderful ideas in concerning blogging.
You have touched some fastidious points here. Any way keep up
wrinting.
Funny Hamster
سه شنبه 18 دی 1397 04:37 بعد از ظهر
This has to be the cutest funniest picture of a hamster ever.

Check out this picture of a hamster eating a cracker if you’re in need of
a smile http://dapalan.com/A0LD
Vyzivove Doplnky Na Rast Svalov
جمعه 7 دی 1397 06:25 قبل از ظهر
Hello there, just became alert to your blog through Google, and found
that it is really informative. I am going to watch out
for brussels. I'll appreciate if you continue
this in future. Lots of people will be benefited from your writing.
Cheers!
muskelaufbau pillen
جمعه 7 دی 1397 03:00 قبل از ظهر
Admiring the time and energy you put into your blog and detailed information you present.
It's awesome to come across a blog every once in a
while that isn't the same out of date rehashed material.
Wonderful read! I've bookmarked your site and I'm
including your RSS feeds to my Google account.
cosplay costumes fortnite
شنبه 1 دی 1397 11:04 قبل از ظهر
My developer is trying to persuade me to move to .net from PHP.

I have always disliked the idea because of the expenses.
But he's tryiong none the less. I've been using Movable-type on a number of websites for about a year and am anxious about
switching to another platform. I have heard excellent things about blogengine.net.

Is there a way I can import all my wordpress posts into it?
Any help would be greatly appreciated!
partnersuche
سه شنبه 27 آذر 1397 02:13 قبل از ظهر
Excellent web site you have got here..It's difficult to find high-quality writing like
yohrs these days. I truly appreciate individuals like you!
Take care!!
Bluetooth Headphones
پنجشنبه 22 آذر 1397 02:58 قبل از ظهر
I've been browsing online more than 3 hours today,
yet I never found any interesting article like yours.
It's pretty worth enough for me. In my opinion, if all web owners and bloggers made good content as you did, the net will be much more useful than ever before.
cum
چهارشنبه 21 آذر 1397 11:24 بعد از ظهر
I do not know if it's just me or if everyone elee experiencing problemms
with your blog. It looks like some off the written text on your
content are running off the screen. Can somebody ekse please
comment and let me know if this is happening to them aas
well? This could be a problem with my web browser bscause I've had this happen before.
Kudos
Positive singles
سه شنبه 20 آذر 1397 05:55 بعد از ظهر
My programmer is trying to convince me to move tto .net from PHP.
I have always disliked the idea because of the expenses.

But he's tryiong none the less. I've been using WordPrews
on several websites ffor about a year and am nervous about switching to another
platform. I have heard fantastic thiongs about blogengine.net.
Is there a way I can import all my wordpress posts into it?
Any kind of help would be greatly appreciated!
debt consolidation
شنبه 17 آذر 1397 08:30 قبل از ظهر
This is my first time pay a visit att here and i amm truly happy to read everthing at one place.
buy cheap cialis in canada
جمعه 16 آذر 1397 03:37 قبل از ظهر

Good facts. With thanks!
cialis 5 mg schweiz canada discount drugs cialis cialis 20mg cialis generico en mexico cost of cialis per pill cialis generico lilly we choice free trial of cialis prescription doctor cialis cialis generika 200 cialis coupon
horny
پنجشنبه 15 آذر 1397 09:12 قبل از ظهر
Hi there to all, how is everything, I think every one is getting more from this site,
andd your vijews aare nice for new viewers.
buy cialis online
پنجشنبه 15 آذر 1397 08:14 قبل از ظهر

You stated it fantastically.
40 mg cialis what if i take cialis free trial when can i take another cialis we like it cialis price when can i take another cialis we use it cialis online store generic low dose cialis cialis with 2 days delivery preis cialis 20mg schweiz side effects of cialis
Cialis prices
چهارشنبه 14 آذر 1397 01:01 بعد از ظهر

You actually reported this really well.
prices on cialis 10 mg cialis generika cialis online napol price cialis per pill cialis dosage amounts cialis official site tadalafilo cialis kaufen we like it cialis price cialis daily dose generic
buy cialis with no prescription
چهارشنبه 14 آذر 1397 01:32 قبل از ظهر

You revealed this fantastically.
cialis uk only now cialis 20 mg comprar cialis navarr buy cialis uk no prescription cialis super acti generic cialis 20mg tablets cialis for sale order a sample of cialis we like it cialis price cialis super acti
buy tadalafil online
سه شنبه 13 آذر 1397 02:34 بعد از ظهر

Truly lots of beneficial knowledge.
cialis generique 5 mg tarif cialis france cialis generico en mexico cialis prezzo al pubblico we use it cialis online store cialis 100 mg 30 tablet cialis 20 mg best price usa cialis online american pharmacy cialis free generic cialis
Buy generic cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 03:08 قبل از ظهر

This is nicely expressed! .
tesco price cialis acheter cialis kamagra cialis 5 mg funziona buy cialis online cheapest generic cialis with dapoxetine 40 mg cialis what if i take cialis generique 5 mg we use it 50 mg cialis dose link for you cialis price we like it safe cheap cialis
buy cialis germany
دوشنبه 12 آذر 1397 02:04 بعد از ظهر

You actually revealed it superbly.
cialis daily dose generic get cheap cialis cialis 5 mg funziona generic cialis in vietnam cheap cialis only now cialis for sale in us cuanto cuesta cialis yaho rezeptfrei cialis apotheke cialis 30 day trial coupon cialis 100mg suppliers
buy tadalafil
دوشنبه 12 آذر 1397 02:51 قبل از ظهر

You suggested it wonderfully!
deutschland cialis online we use it 50 mg cialis dose cialis 5 mg para diabeticos cialis daily new zealand cialis tablets australia we use it cialis online store cialis efficacit cialis pills boards cialis 5 mg scheda tecnica cialis cuantos mg hay
Buy cialis online
یکشنبه 11 آذر 1397 02:09 بعد از ظهر

Really lots of excellent information.
cialis great britain venta cialis en espaa buying cialis overnight cialis rezeptfrei click here take cialis cialis australia org dosagem ideal cialis the best choice cialis woman cialis farmacias guadalajara brand cialis nl
rules of survival hack tool apk
یکشنبه 11 آذر 1397 05:52 قبل از ظهر
Sweet blog! I found it while searching on Yahoo News. Do you have any tips
on how to get listed in Yahoo News? I've been trying for a while but I
never seem to get there! Thank you
Cialis 20 mg
یکشنبه 11 آذر 1397 02:36 قبل از ظهر

Well spoken certainly! !
we like it cialis price only best offers cialis use buying brand cialis online look here cialis order on line we use it cialis online store cialis dosage recommendations legalidad de comprar cialis cialis et insomni cialis vs viagra we use it cialis online store
porn child
یکشنبه 11 آذر 1397 01:06 قبل از ظهر
Please let me know iif you're looking for a article
writer for your site. You have some reallpy good posts and I feel I wuld be a good asset.
If youu ever want to take some of the lpad off, I'd really like to write some content
for your blog in exchage for a link back to mine. Please shoot me an e-mail if interested.

Kudos!
Ganho de massa muscular rapido
شنبه 10 آذر 1397 11:52 بعد از ظهر
I know this website gives quality dependent articles and additional stuff,
is there any other web page which gives these things in quality?
Buy cialis online
شنبه 10 آذر 1397 02:18 بعد از ظهر

Amazing content. Thanks!
enter site natural cialis cialis diario compra cialis en mexico precio calis we like it safe cheap cialis discount cialis cialis without a doctor's prescription cialis alternative cialis rezeptfrei cialis professional yohimbe
Cialis pills
شنبه 10 آذر 1397 02:10 قبل از ظهر

Regards! Useful information!
we recommend cheapest cialis precios cialis peru cialis professional from usa tadalafil generic no prescription cialis cheap look here cialis order on line canadian cialis cialis daily dose generic we like it cialis soft gel buy cialis uk no prescription
rules of survival hack mod download
جمعه 9 آذر 1397 05:35 بعد از ظهر
Nice post. I learn something new and challenging
on websites I stumbleupon everyday. It's always interesting
to read content from other authors and practice something from their web sites.
Cialis pills
جمعه 9 آذر 1397 02:50 بعد از ظهر

Amazing many of useful data.
venta cialis en espaa generic cialis with dapoxetine generic for cialis generic low dose cialis cialis coupons cialis 20mg prix en pharmacie canadian drugs generic cialis cialis 20mg cialis official site prescription doctor cialis
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30